پشتپرده کاهش پذیرش سفارشها در عملیات بازار باز
اقتصاد ایران: اختلاف میان سفارشهای ارسالشده بانکها و سفارشهای پذیرفتهشده توسط بانک مرکزی، نشاندهنده میزان فشار نقدینگی در شبکه بانکی و جهتگیری سیاست پولی در بازار بینبانکی است.
ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان
به گزارش خبرنگار مهر مقایسه «سفارشهای ارسالشده بانکی» و «سفارشهای پذیرفتهشده توسط بانک مرکزی» یکی از شاخصهای مهم برای ارزیابی وضعیت نقدینگی بانکها و نحوه مدیریت منابع در بازار بینبانکی است. این دو عدد نشان میدهد شبکه بانکی چه میزان منابع از بانک مرکزی درخواست کرده و بانک مرکزی چه بخشی از این تقاضا را پذیرفته است.
در گزارشهای عملیات اجرایی سیاست پولی، اختلاف میان این دو رقم بیانگر آن است که بانک مرکزی همه تقاضای ثبتشده از سوی بانکها را تأمین نکرده و بخشی از نیاز نقدینگی شبکه بانکی را بدون پاسخ کامل گذاشته است. به بیان دیگر، هرچه فاصله میان سفارشهای ارسالشده و سفارشهای پذیرفتهشده بیشتر باشد، فشار نقدینگی در شبکه بانکی بالاتر ارزیابی میشود.
مهدی یزدانپناه، کارشناس پولی و بانکی در گفتوگویی می گوید: وقتی بانک مرکزی کمتر از حجم سفارشهای ثبتشده را میپذیرد، در واقع پیام انضباط پولی میدهد و تلاش میکند رشد نقدینگی و فشار تورمی را کنترل کند. این رفتار بهطور مستقیم بر نرخهای کوتاهمدت بازار بینبانکی اثر میگذارد.
وی افزود: اگر این شکاف در چند هفته پیاپی تکرار شود، میتوان آن را نشانهای از تداوم کمبود نقدینگی در بخشی از بانکها دانست. در چنین شرایطی بانکها ناچارند برای تأمین منابع کوتاهمدت با هزینه بیشتری وارد بازار شوند.
رابطه با نرخ بازار بینبانکی
در این میان، نرخ بازار یا سپرده بینبانکی نیز نقش تعیینکنندهای دارد. هر زمان فشار نقدینگی افزایش پیدا کند، نرخهای کوتاهمدت در بازار بینبانکی نیز تمایل به رشد دارند. بانک مرکزی از طریق تعیین نرخهای مرجع و میزان پذیرش سفارشها، تلاش میکند این بازار را در چارچوب هدفگذاری سیاست پولی مدیریت کند.
به باور کارشناسان، زمانی که بانک مرکزی بخش کمتری از سفارشهای بانکی را میپذیرد، عملاً سیگنال سختگیرانهتری به بازار میدهد. این رویکرد میتواند به کنترل رشد پایه پولی و مهار انتظارات تورمی کمک کند، اما از سوی دیگر فشار مالی بانکها را نیز افزایش میدهد.
ناصر رئیسی، پژوهشگر اقتصاد پولی نیز در اینباره اظهار کرد: مقایسه سفارشهای ارسالشده و پذیرفتهشده فقط یک گزارش عددی نیست؛ این نسبت، آینهای از وضعیت نقدینگی شبکه بانکی است. هرچه این نسبت پایینتر باشد، یعنی بانک مرکزی محافظهکارانهتر عمل کرده و نقدینگی کمتری به بازار تزریق کرده است.
در مجموع، اختلاف میان سفارشهای ارسالشده بانکها و سفارشهای پذیرفتهشده توسط بانک مرکزی، شاخصی مهم برای سنجش میزان فشار نقدینگی و شدت مداخله بانک مرکزی در بازار پول است. هرچه این فاصله بیشتر باشد، میتوان نتیجه گرفت که بانکها به منابع بیشتری نیاز داشتهاند، اما بانک مرکزی تنها بخشی از این نیاز را پذیرفته است.
این وضعیت در کنار نرخ بازار بینبانکی، تصویر دقیقتری از جهتگیری سیاست پولی و شرایط کوتاهمدت نقدینگی در شبکه بانکی ارائه میدهد.