به گزارش اقتصادنیوز به نقل از فارس، رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داد که کشورهای منطقه در حال بررسی حضور جدیتر پکن برای کاهش تنشها در غرب آسیا هستند.
منابع آگاه از کشورهای حاشیه خلیج فارس میگویند که تلاش این کشورها برای ایفای نقش جدیتر از سوی چین، ناشی از ناامیدی فزاینده آنهاست.
جنگی که با تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران در اسفند سال گذشته آغاز شد، صادرات انرژی این کشورها را محدود کرده و آنها را در سطوح مختلف در خط آتش قرار داده است.
سه منبع منطقهای میگویند که با توجه به تشدید تنشها در تنگه هرمز و بابالمندب، کشورهای حاشیه خلیج فارس با آگاهی از اینکه این جنگ محدودیتهای قدرت آمریکا را آشکار کرده است، از پکن درخواست کمک کردهاند.
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، دهها تماس و جلسه با همتایان خود برای برقراری مجدد آتشبس داشته است، در حالی که ژای جون، فرستاده ویژه چین، مذاکراتی را در پایتختهای کشورهای عربی خلیج فارس و همچنین ایران برگزار کرده است.
وزارت امور خارجه چین در این باره به خبرگزاری رویترز گفت: «چین ارتباط نزدیکی با همه طرفها داشته و پیوسته برای توقف جنگ و ترویج صلح تلاش کرده است.»
موقعیت چین به عنوان خریدار عمده نفت از سراسر خلیج فارس و بزرگترین شریک تجاری ایران، فرصتها و همچنین حساسیتهایی را در این باره ایجاد میکند.
یک منبع آگاه منطقهای در این باره گفت: «احترام زیادی بین کشورهای خلیج فارس و چین وجود دارد و آنها یک شریک تجاری بزرگ هستند، بنابراین هر موضوعی به شیوهای بسیار آرام مطرح میشود.»
این منبع افزود که دولتهای خلیج فارس در نهایت امیدوارند که پکن، تهران را به سمت یک توافق مذاکرهشده هدایت کند و افزود که چین اغلب به آرامی و با احتیاط حرکت میکند، با این حال آنها آگاه هستند که یک جنگ طولانیمدت نیز ممکن است با افزایش فشارها به آمریکا، به نفع چین باشد.
چین از زمان برگزاری اجلاس خلیج فارس و چین در سال 2022، روابط تجاری و سرمایهگذاری نزدیکی با شش کشور شورای همکاری خلیج فارس یعنی بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، برقرار کرده است. اجلاس دیگری امسال در ریاض برنامهریزی شده، اما هنوز تأیید نشده است.
اما پکن حاضر به چالش کشیدن علنی مواضع تهران درباره کنترل و مدیریت تنگه هرمز و کشتیرانی در آن نشده است و این امر به تردیدها در مورد اینکه چین تا چه حد آماده است برای تأمین امنیت خلیج فارس و صادرات آن پیش برود، دامن زده است.
یک منبع دیگر ساکن خلیج فارس گفت: «چینیها سعی میکنند بیشتر درگیر شوند، آنها سعی میکنند مفیدتر باشند. اما چین آنقدر که فکر میکردیم تأثیرگذار نبوده است. اینکه آیا این فقدان اراده است یا فقدان ظرفیت، قابل بحث است. به نظر میرسد وقتی آمریکا وارد این نزاع میشود، محاسبات ابرقدرت بر هر چیز دیگری غالب میشود.»
هنری توگندهات، متخصص چین در موسسه واشنگتن، به رویترز گفت که اولویت اصلی پکن، حفظ روابط در سراسر منطقه است تا اینکه با جانبداری آشکار از هر یک از طرفین، ریسک عواقب دیپلماتیک آن را بپذیرد.
یک منبع آگاه از مذاکرات چین با کشورهای منطقه نیز تأکید کرد: «دولتهای خلیج فارس میتوانند فناوری، سرمایهگذاری و پهپادهای چینی را بخرند، اما چیزی که نمیتوانند بخرند، یک اهرم فشار از چین است که مستقل از (روابطش با) واشنگتن عمل کند.»
انتظار میرود شی جینپینگ، رئیس جمهور چین، دو ماه دیگر در ۲۴ سپتامبر برای مذاکره با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، به این کشور سفر کند. وزارت امور خارجه چین اعلام کرد که شی جینپینگ پیشنهادی چهار مادهای برای حفظ و ارتقای صلح و ثبات در خاورمیانه ارائه کرده و همچنین پیشنهاد حمایت از کشورهای منطقه برای پیشبرد همکاریها، توسعه و امنیت را داده است.
چین از روابط عمیق اقتصادی خود برای پیشبرد دیپلماسی خاورمیانه استفاده کرده و در سال ۲۰۲۳ میانجیگری یک آشتی دیپلماتیک غافلگیرکننده بین ایران و عربستان سعودی را بر عهده داشته است.
سه منبع پاکستانی نیز هفته گذشته به رویترز گفتند که پکن در حال فشار آوردن به پاکستان برای میانجیگری بین واشنگتن و تهران برای از سرگیری مذاکرات صلح است. وزارت امور خارجه چین در آن زمان اعلام کرد که این کشور به «ایفای نقش فعال در بازگرداندن صلح و آرامش در منطقه خلیج فارس در اسرع وقت» ادامه خواهد داد.
به گفته رویترز، تحلیلگران میگویند که واکنش پکن به بحران کنونی در غرب آسیا، نشاندهنده یک استراتژی دیرینه برای اجتناب از تعهدات امنیتی الزامآور در مناطق دور از خاک چین است.
آنها میافزایند که برخلاف آمریکا که اتحادهایشان بر تعهدات دفاعی متقابل استوار است، چین مشارکتهای مبتنی بر تجارت، سرمایهگذاری و فروش تسلیحات را ترجیح میدهد و هرگونه دخالت نظامی نزدیکتر را به مناطق پیرامون خود محدود میکند.
یک منبع آگاه در این باره شرح داد که برخلاف ایالات متحده، چین هیچ تعهد دفاعی در خلیج فارس و هیچ ماموریت نظامی برای حفاظت از آبراههای منطقهای نداشته و تمایل کمی برای پذیرش هر دو مورد دارد.
پکن گفته است که آماده استفاده از نیروی نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز نیست و معتقد نیست که سایر طرفها نیز بتوانند این کار را انجام دهند. در عوض، پکن خواستار دیپلماسی و گفتگو و ایمنی و جریان آزاد مسیرهای کشتیرانی بینالمللی است.