در مواجهه با اخبار آکسیوس هوشیار باشیم
اقتصاد ایران: در یک سال اخیر پوشش حجم قابل توجهی از اخبار مربوط به جنگ، مذاکره و تنش میان ایران و بلوک آمریکا و اسرائیل را وبسایت آکسیوس در دست گرفته است.
ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان
گروه سیاست خبرگزاری مهر: در یک سال اخیر پوشش حجم قابل توجهی از اخبار مربوط به جنگ، مذاکره و تنش میان ایران و بلوک آمریکا و اسرائیل را وبسایت آکسیوس در دست گرفته است. رسانهای که در بزنگاههای حساس اقدام به انتشار اخبار امنیتی و نظامی و سیاسی عمدتا به نقل از «منابع ناشناس»، میکند. از این رو لازم است در برخورد با اخبار این رسانه، هوشیار بود.
اهالی رسانه که در حوزه بینالملل فعالیت دارند، به این نکته پی بردهاند که آکسیوس بیش از هرچیزی یک رسانه امنیتی است که اجرای عملیات روانی نامحسوس به نفع رژیم صهیونیستی و دولت آمریکا، شاخصه اصلی آن به شمار میرود. این گزاره بیشتر بر پایه بررسی نحوه پوشش خبری این رسانه از مسائل ایران، بهویژه مذاکرات هستهای و تنشهای ایران-اسرائیل، مطرح شده است.
پیش از ورود به بررسی محتوایی، ذکر این نکته مفید است که مدیران این رسانه مدل تحریریهای را با عنوان «ایجاز هوشمند» طراحی کردند؛ الگویی مبتنی بر تبدیل خبر به نکات کوتاه، روشن و مستقیم، بدون روایتهای طولانی و نقلقولهای مفصل. این سبک صرفاً یک انتخاب شکلی نیست، بلکه راهبردی هدفمند برای مخاطبانی است که با محدودیت زمان مواجهاند. در این چارچوب، متنها شبیه یادداشتهای اجرایی کوتاه تنظیم میشود که در کمتر از یک دقیقه قابل مطالعه است و در پایان، بخشی با عنوان «چرا این موضوع مهم است؟» دارد؛ بخشی که با قراردادن خبر در یک چارچوب تفسیری خاص، امکان جهتدهی غیرمستقیم را فراهم میکند و اغلب با روایت نهادهای آمریکایی و اسرائیلی همسو است.
پوشش مذاکرات هستهای ایران و آمریکا
آکسیوس در ماههای اخیر گزارشهای متعددی درباره مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا منتشر کرده است. بیشتر این گزارشها بر پایه نقلقول از منابع ناشناس آمریکایی و اسرائیلی تنظیم شدهاند. برای نمونه، بارها ادعا شده که آمریکا ناوهای هواپیمابر را به منطقه اعزام کرده تا «فشار» بر ایران افزایش یابد، یا اینکه تهران در مذاکرات «غیرقابل اعتماد» عمل میکند.
این شیوه گزارشدهی دو ویژگی برجسته دارد: نخست، تأکید مداوم بر «تهدید» ایران و کماهمیت جلوه دادن نقش تحریمهای سنگین اقتصادی آمریکا در فشار بر مردم ایران؛ دوم، استفاده از منابع یکجانبه که عمدتاً از اردوگاه مخالفان ایران هستند. خبرنگار شناختهشده آکسیوس، باراک راوید، که ارتباطات نزدیکی با محافل امنیتی اسرائیل دارد، اغلب نویسنده اصلی این گزارشهاست.
در مقابل، برخی منابع مستقل تأکید دارند که بسیاری از این گزارشها بیشتر شایعهپراکنی و بخشی از جنگ روانی برای وادار کردن ایران به دادن امتیاز است تا خبر واقعی. این الگو نشان میدهد آکسیوس اغلب در خدمت سیاست فشار حداکثری واشنگتن و تلآویو قرار میگیرد.
همچنین در پوشش موضوع ایران، تمرکز اصلی بر روند مذاکرات در کاخ سفید و محاسبات قدرت و فشار واشنگتن قرار دارد و تیترها اغلب بر اظهارات رؤسایجمهور و فرستادگان ویژه ترامپ استوار است. روایت غالب حول خواستهها و تحرکات آمریکا شکل میگیرد و طرف مقابل بیشتر در موضع واکنش تصویر میشود.
همین الگو در پوشش جنگ غزه نیز مشاهده میشود. تمرکز اصلی بر تحرکات دیپلماتیک و تصمیمات رسمی، بهویژه مواضع آمریکا و اسرائیل است. روایتهای میدانی و انسانی کمتر مجال بروز مییابد و در مقابل، توصیفی سیاسی و سرد از تحولات ارائه میشود که گاه از شدت فاجعه انسانی میکاهد. همکاری با نویسندهای اسرائیلی مانند «باراک راوید» که نزدیک به محافل قدرت در تلآویو است، این زاویه دید را تقویت کرده و گزارشها را با روایت امنیتی رسمی همسو ساخته است.
گزارشدهی از تنشهای ایران و رژیم صهیونیستی
در پوشش درگیریهای مستقیم یا غیرمستقیم ایران و اسرائیل، الگوی مشابهی دیده میشود. آکسیوس حملات اسرائیل به تأسیسات ایران را «ضربه دقیق و برنامهریزیشده» توصیف کرده و بر «تهدید هستهای ایران» تأکید دارد، اما کمتر به این نکته اشاره میکند که رژیم صهیونیستی خود دارای زرادخانه هستهای است و از پذیرش بازرسیهای بینالمللی سر باز میزند.
برخی گزارشها حتی حاکی از هماهنگی رسانهای میان آمریکا و اسرائیل برای انتشار اخبار متناقض و گمراهکننده است؛ برای مثال، روزنامه واشنگتن پست در تاریخ 17 دسامبر 2025 گزارش داد که آمریکا و اسرائیل «گزارشهای جعلی» در مورد تنشهای بینشان منتشر کردند تا ایران را گمراه کنند. انتشار عمده این «گزارشهای جعلی» بر عهده آکسیوس گذاشته شده بود، این رسانه همچنین پیش از جنگ تحمیلی 12 روزه بارها مدعی شد که آمریکا تمایلی برای ورود به جنگ علیه ایران را ندارد، در حالیکه در پشت پرده هماهنگی در سطوح عالی میان تلآویو و واشنگتن در جریان بود.
آکسیوس و اغتشاشات دی 1404
از سوی دیگر، در خلال اغتشاشات اخیر، رسانههای غربی یک عملیات روانی گستردهای آغاز کردند که عمدتا بر لاپوشانی حقایق استوار بود، وبسایت آمریکایی «فیر» به عنوان یک دیده بان مستقل که بی طرفی رسانههای جریان اصلی را بررسی میکند، در تاریخ 29 ژانویه در گزارشی با تیتر «رسانههای آمریکایی مشتاق ناآرامیهای ایران هستند؛ کمتر به نقش آمریکا و اسرائیل در آن توجه میکنند». به نقش رسانههای جریان اصلی در اغتشاشات اخیر ایران پرداخت و به طور ویژه به وبسایت آکسیوس اشاره کرد.
این سازمان رسانهای مستقل نوشت: گزارشهای آکسیوس در مورد اعتراضات ایران (مانند اعتراضات ۲۰۲۶) اغلب بر "سرکوب رژیم" تمرکز دارد، بدون ذکر حمایتهای خارجی از معترضان یا تحریمهای اقتصادی که به عنوان "جنگ اقتصادی" تلقی میشوند. این چارچوب سازی میتواند بخشی از عملیات روانی باشد که ایران را به عنوان "تهدید" نشان میدهد و حمایت عمومی از سیاستهای آمریکا را افزایش میدهد».
نتیجهگیری
آکسیوس به طور سیستماتیک از چارچوب خبری آمریکا-اسرائیلی پیروی میکند: ایران را به عنوان «عامل تهدید» معرفی میکند، نقش غرب در ایجاد تنشها را کمرنگ جلوه میدهد و با تکیه بر منابع یکجانبه، روایتی جهتدار ارائه میدهد. این شیوه خبررسانی، بیش از آنکه ژورنالیسم بیطرف باشد، به ابزاری برای عملیات روانی و جنگ شناختی تبدیل شده است.
البته هیچ رسانهای کاملاً بیطرف نیست و همه تحت تأثیر جهتگیریهای سیاسی و مالکیتی قرار دارند. با این حال، الگوی تکراری آکسیوس در موضوع ایران – بهویژه استفاده گسترده از منابع ناشناس اسرائیلی-آمریکایی و عملیات رسانهای یکجانبه – این گزاره را تقویت میکند که این وبسایت بیش از یک رسانه خبری، در خدمت اهداف سیاسی خاصی عمل میکند و کارویژه به خصوصی به او محول شده است.