به گزارش سلامت نیوز به نقل از clevelandclinic، اگر احساس میکنید همیشه خستهاید، انرژی انجام سادهترین کارها را ندارید و وظایف روزمره برایتان سنگین شده، ممکن است دچار فرسودگی شغلی (Burnout) شده باشید.
اگرچه این وضعیت بیشتر با فشار کاری شناخته میشود، اما میتواند از بخشهای مختلف زندگی ناشی شود و سلامت جسم و روان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به گفته روانشناس «آدام بورلند»، شناخت علائم و ایجاد تغییرات در سبک زندگی میتواند به بهبود این وضعیت کمک کند.
فرسودگی شغلی چیست؟
فرسودگی شغلی نوعی خستگی شدید جسمی، روانی و عاطفی است که با کاهش انگیزه، افت عملکرد و نگاه منفی به خود و دیگران همراه میشود.
این وضعیت یک بیماری پزشکی رسمی نیست و اغلب فرد متوجه نمیشود چه زمانی از «خستگی معمولی» به مرحله ناتوانی کامل رسیده است، بهویژه افرادی که همیشه پرمشغلهاند و استراحت را جدی نمیگیرند.
فرسودگی با افسردگی تفاوت دارد؛ معمولاً به یک محیط یا شرایط خاص مانند کار مرتبط است و با فاصله گرفتن از آن شرایط ممکن است فرد احساس بهتری پیدا کند، در حالی که افسردگی معمولاً در همه موقعیتها همراه فرد باقی میماند.
نشانههای رایج فرسودگی شغلی
علائم در افراد مختلف متفاوت است، اما نشانههای شایع شامل موارد زیر است:
- خستگی مداوم و کمبود انرژی
- بیانگیزگی و نارضایتی از کار یا زندگی
- تحریکپذیری و تغییرات خلقی
- اختلال در خواب یا اشتها
- سردردهای تنشی ناشی از استرس
- دردهای عضلانی، کمردرد و مشکلات گوارشی
چه عواملی باعث فرسودگی میشوند؟
فرسودگی معمولاً نتیجه استرس طولانیمدت بدون فرصت بازیابی انرژی است. عوامل خطر شامل:
- ساعات کاری طولانی و در دسترس بودن دائمی
- ناتوانی در تعیین مرز بین کار و زندگی شخصی
- کمالگرایی و توقع زیاد از خود
- فشارهای همزمان کاری و خانوادگی
امروزه فناوری باعث شده بسیاری از افراد حتی خارج از ساعات کاری هم در دسترس محل کار باشند.
مراحل شکلگیری فرسودگی
فرسودگی ناگهانی ایجاد نمیشود و بهتدریج شکل میگیرد:
-
مرحله شور و انگیزه اولیه: انرژی و اشتیاق بالا
-
شروع استرس: خستگی و کاهش تمرکز گاهبهگاه
-
استرس مزمن: کاهش انرژی و کیفیت خواب
-
فرسودگی کامل : خستگی شدید و افت انگیزه
-
فرسودگی مزمن: خستگی و بیتفاوتی به وضعیت عادی تبدیل میشود
بسیاری افراد زمانی متوجه مشکل میشوند که وضعیت به مراحل پیشرفته رسیده است.
چگونه از فرسودگی خارج شویم؟
فرسودگی قابل درمان و مدیریت است. این اقدامات کمککنندهاند:
- در طول روز برای خود وقفههای کوتاه استراحت ایجاد کنید
- مرز مشخصی میان کار و زندگی شخصی تعیین کنید
- برنامه روزانه منظم برای خواب، غذا و فعالیتهای شخصی داشته باشید
- تمرینهای ذهنآگاهی و تنفس عمیق انجام دهید
- فعالیت بدنی منظم داشته باشید
- سرگرمی و روابط اجتماعی را جدی بگیرید
- در صورت نیاز با رواندرمانگر مشورت کنید
توجه به خودخواهی نیست؛ بلکه لازمه حفظ سلامت برای کمک به دیگران است.
فرسودگی در دورههای استرس طولانی بسیار رایج است، اما قابل بازگشت است. ایجاد برنامه روزانه سالم، تعیین مرزهای کاری و توجه به سلامت روان میتواند تعادل زندگی را بازگرداند. تشخیص زودهنگام و تغییرات کوچک اما مداوم، بهترین راه پیشگیری و درمان این وضعیت است.