روایت «جی.دی. پاور» از هوشمندسازی پرریسک خودروها
اقتصاد ایران: در روزگاری که صدای سنگینِ بسته شدن درِ خودرو یا غرش یکنواخت سیلندرها، تنها متر و معیارِ کیفیت در ذهن مشتریان و منتقدان بود، کسی تصور نمیکرد که روزی «سرعت لود شدن یک اپلیکیشن» یا «دقت هوش مصنوعی در تشخیص موانع»، سرنوشت غولهای چند ده ساله صنعتخودرو را رقم بزند.
ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان
صنعت جهان اکنون در نقطهای ایستاده است که دیگر نمیتوان آن را صرفا یک صنعت مکانیکی دانست؛ ما در عصر «گجتهای متحرک» زندگی میکنیم و در این کارزار نوین، جغرافیای قدرت از غرب به شرق درحال جابهجایی است.
چین که زمانی بهعنوان دنبالهرو تکنولوژیهای غربی شناخته میشد، اکنون به آزمایشگاهی بزرگ برای بازتعریف مفهوم «کیفیت» تبدیل شده است. درحالی که بازارهای سنتی اروپا و آمریکا هنوز درگیر چالشهای زیرساختی برای عبور از موتورهای احتراقی هستند، در شرق دور، نبردی بیامان بر سر جزئیاتی در جریان است که تا همین چند سال پیش، در اولویتهای دستچندم خودروسازان قرار داشت.
اما سوال اساسی اینجاست: آیا سرعت سرسامآور نوآوری در این بازار نوظهور، به بهای از دست رفتن پایداری و دوام تمام شده است یا اینکه چینیها توانستهاند فرمول جادویی ترکیب «تکنولوژی لبهتکنولوژی» با «استانداردهای سختگیرانه صنعتی» را کشف کنند؟
گزارش سالانه موسسه «جی.دی. پاور» (J.D. Power) همواره بهعنوان «کتاب مقدس» سنجش کیفیت در صنعتخودرو شناخته میشود؛ سندی که بدون تعارف، نقاط ضعف و قوت برندها را از نگاه سختگیرترین داوران، یعنی خودِ مالکان فاش میکند. نسخه ۲۰۲۵ این گزارش در حوزه خودروهای انرژی نو (NEV) در چین، حاوی کدهایی است که تحلیل آنها برای هر استراتژیست خودرویی، از نان شب واجبتر است.
این گزارش صرفا یک ردهبندی عددی نیست، بلکه آینهای است که آینده احتمالی خیابانهای لندن، پاریس و تهران را نشان میدهد. پیش از آنکه به اعداد و ارقام برسیم، باید بدانیم که امروز «کیفیت» دیگر آن واژه تکبعدی سابق نیست و برندهایی که این تغییر پارادایم را درک نکردهاند، در آستانه حذفی تلخ از نقشه جهانی هستند.
در ادامه، با نگاهی به جزئیات این گزارش، خواهیم دید که چگونه توازن قدرت در قلب تپنده بازار خودرو جهان در حال تغییر است.
بلوغ در شرق
موسسه «جی.دی. پاور» در تازهترین گزارش خود، شاخص کیفیت خودروهای انرژی نو را براساس نظرسنجی از بیش از 5 هزار و ۷۰۰ مالک خودرو (با سابقه مالکیت ۲ تا ۱۲ ماه) منتشر کرد.
در این رتبهبندی که ۵۷ برند مختلف را شامل میشود، برندهای آیتو، مرسدس بنز و تسلا موفق شدند بهترتیب رتبههای اول تا سوم را از آنِ خود کنند. برند آیتو که تحتمدیریت و استانداردهای هوآوی فعالیت میکند، پیروز مطلق این میدان بود.
شاسیبلند آیتو M9 نهتنها در کلاس خود، بلکه در میان تمام دستههای سدان، شاسیبلند و ون بهعنوان باکیفیتترین خودرو شناخته شد. جالب اینجاست که در کلاس شاسیبلندهای متوسط و بزرگ، هر سه رتبه اول در اختیار مدلهای آیتو M9، M8 و M7 قرار گرفت. برخلاف آمار فروش خیرهکننده، برند اصلی BYD عملکردی پایینتر از سطح میانگین داشت.
اگرچه برخی مدلهای خاص این شرکت مثل سیل ۰۵ یا یوان آپ در کلاس خود رتبههای خوبی کسب کردند، اما درمجموع، رضایت کیفی از برند بیوایدی کمتر از رقبایی مانند تسلا و برندهای هوآوی بوده است. تسلا مدل ۳ همچنان با اقتدار در صدر فهرست سدانهای کوچک و متوسط ایستاده است.
شیائومی SU7 نیز موفق شد در کلاس سدانهای بزرگ، رتبه اول کیفیت را بهدست آورد که برای اولین تجربه خودروسازی این شرکت، موفقیتی بزرگ محسوب میشود. این گزارش مانیفستی از تغییر آرایش قدرت در شطرنج جهانی صنعتخودرو است.
برای تحلیل این گزارش در صفحه بینالملل، باید از لایه سطحی اعداد عبور کرد و بهعمق استراتژیهایی نگریست که چین را از یک مونتاژکار بهیک استانداردگذار تبدیل کرده است.
پارادوکس تکنولوژی و تجربه کاربری
یکی از برجستهترین نکات گزارش ۲۰۲۵، تمرکز بر مشکلات مربوط به «کابین هوشمند» و «نرمافزار» است. درحالی که در دهههای گذشته، کیفیت خودرو با دوام موتور و گیربکس سنجیده میشد، امروزه بیشترین نارضایتی مالکان چینی مربوط بهرابط کاربری (UI)، سیستمهای کمکراننده (ADAS) و تاخیر در پاسخگویی نمایشگرهاست.
این نشان میدهد که صنعتخودرو چین در لبه تیغ حرکت میکند؛ آنها بهقدری سریع تکنولوژیهای نوظهور را وارد خودرو کردهاند که بلوغ نرمافزاری نتوانسته همپای سختافزار رشد کند. برای بازارهای بینالمللی، این یک درس بزرگ است: مشتریان مدرن، خودرو هوشمند میخواهند، اما نه به قیمت پیچیدگیهای آزاردهنده.
کاهش شکاف میان برندهای محلی و بینالمللی
گزارش ۲۰۲۵ «جی.دی. پاور» تایید میکند که فاصله کیفی بین برندهای اصیل چینی (مانند بیوایدی، زیکر و نیو) با سرمایهگذاریهای مشترک (Joint Ventures) بینالمللی بهکمترین حد خود در تاریخ رسیده است. این یعنی افسانه «کیفیت برتر برندهای غربی» در بازار خودروهای برقی درحال رنگ باختن است.
برندهای چینی با بهرهگیری از زنجیرهتامین داخلی و سرعت بالای تحقیق و توسعه، توانستهاند نقصهای کیفی اولیه را با سرعتی باورنکردنی اصلاح کنند. این موضوع زنگ خطری جدی برای غولهایی مثل فولکسواگن و تویوتا در بازار چین و سایر بازارهای هدف است.
برتری هیبریدیها در رضایتسنجی
نکته استراتژیک دیگر، بهبود چشمگیر کیفیت در بخش خودروهای پلاگین-هیبرید (PHEV) و خودروهای برقی با برد تمدید شده (EREV) است. بهنظر میرسد این خودروها بهدلیل کاهش «اضطراب مسافت» و بلوغ بیشتر در سیستمهای انتقال قدرت، امتیازات بالاتری در جلب رضایت مشتری کسب کردهاند. چین با تمرکز بر این بخش، عملا در حال صادرات مدلی از حملونقل است که دوران گذار از سوخت فسیلی به برقی خالص را تسهیل میکند.
چالش صادرات و استانداردهای جهانی
صنعتخودرو چین اکنون با این گزارش، خود را برای موج دوم صادرات آماده میکند. اگر زمانی قیمت رقابتی تنها سلاح چینیها بود، اکنون «کیفیت قابل تایید توسط مراجع بینالمللی» به برگ برنده آنها تبدیل شده است. البته باید در نظر داشت که گزارش «جی.دی. پاور» در چین، بر اساس ذائقه و انتظارات مشتری چینی تنظیم شده است.
چالش اصلی برندهای چینی در سال ۲۰۲۵، تطبیق این کیفیت نرمافزاری با قوانین سختگیرانه امنیت داده در اروپا و انتظارات مکانیکی مشتریان در آمریکای شمالی خواهد بود. گزارش ۲۰۲۵ «جیدی پاور» پیامی روشن برای جهان دارد: چین دیگر در حال «تمرین» خودروسازی نیست، بلکه در حال «تعریف» استانداردهای جدید است.
پیروز میدان در سالهای آتی، برندی نیست که بیشترین سنسور را در خودرو جای دهد، بلکه برندی است که بتواند میان «نوآوریهای جسورانه» و «پایداری کیفی» تعادلی دقیق برقرار کند.
برای صنعتخودرو ما نیز، درک این تغییر پارادایم از سختافزار به نرمافزار در محصولات چینی، حیاتیترین گام برای انتخاب شرکای استراتژیک در آینده است.
چین نشان داده که در دنیای خودروهای الکتریکی، تجربه مالکان از «صفحهنمایش» به اندازه تجربه آنها از «فرمان و ترمز» اهمیت یافته است؛ تغییری که شاید به مذاق سنتیها خوش نیاید، اما واقعیت بازار قرن بیست و یکم است.