به گزارش سلامت نیوز به نقل از dailygalaxy، تغییرات غیرعادی در حس چشایی اغلب نادیده گرفته میشوند. مزه تلخ مداوم، احساس فلزی یا کاهش ناگهانی طعم غذا معمولاً بیاهمیت تلقی میشود، اما پزشکان هشدار میدهند این نشانهها گاهی اولین علامت مشکلات پنهان سلامتی هستند.
در بسیاری از موارد، افرادی که دچار اختلال در چشایی یا بویایی میشوند، بعدها به عفونتهای ویروسی، التهاب سینوسها یا بیماریهای دهان و دندان مبتلا تشخیص داده میشوند. جالب اینجاست که این تغییرات حسی گاهی قبل از بروز علائم واضح بیماری ظاهر میشوند.
اختلال چشایی؛ علامتی شایع در بیماریهای تنفسی
عفونتهای دستگاه تنفسی از شایعترین دلایل تغییر طعم و بو هستند. یکی از مهمترین عوامل، ترشحات پشت حلق (Postnasal Drip) است؛ وضعیتی که در آن مخاط اضافی از سینوسها به گلو میریزد.
این مخاط میتواند:
-
سطح زبان را بپوشاند
-
حامل باکتریها یا ویروسها باشد
-
باعث ایجاد طعم ناخوشایند یا غیرعادی شود
پزشکان توضیح میدهند که گرفتگی بینی باعث کاهش حس بویایی میشود و از آنجا که بخش زیادی از درک طعم به بویایی وابسته است، غذا بیمزه یا عجیب به نظر میرسد.
نقش کووید-۱۹ در تغییر حس چشایی
پس از همهگیری کرونا، توجه ویژهای به اختلالات چشایی و بویایی جلب شد. پژوهشها نشان میدهد ویروس SARS-CoV-2 به سلولهای پشتیبان اطراف نورونهای بویایی آسیب میزند.به همین دلیل برخی افراد حتی مدتها پس از بهبود، دچار پاراجوزیا (طعم تحریفشده، اغلب فلزی) میشوند.
التهاب چگونه طعم تلخی را تشدید میکند؟
مطالعات جدید نشان میدهد التهاب میتواند مستقیماً حس چشایی را تغییر دهد. پژوهشی در مجله Brain, Behavior, and Immunity به بررسی نقش TNF (فاکتور نکروز توموری) پرداخت؛ مادهای که هنگام بیماری توسط سیستم ایمنی تولید میشود.
نتایج نشان داد:
-
TNF بهطور خاص حساسیت به طعم تلخ را افزایش میدهد
-
سایر طعمها مانند شیرین، شور و ترش کمتر تحت تأثیر قرار میگیرند
این یافتهها توضیح میدهد چرا برخی افراد در دوران بیماری یا پس از آن، طعم تلخی مداوم را تجربه میکنند.
بیماریها و عوامل دیگری که طعم دهان را تغییر میدهند
علاوه بر عفونتها، عوامل زیر نیز میتوانند باعث تغییر مزه شوند:
رفلاکس معده (GERD)
بازگشت اسید معده به مری باعث طعم تلخ یا ترش، بهویژه هنگام دراز کشیدن میشود.
بیماریهای لثه
التهاب و تجمع باکتریها در دهان میتواند موجب خونریزی لثه، بوی بد دهان و طعم فلزی شود.
برفک دهان (عفونت قارچی کاندیدا)
با لکههای سفید کرمیرنگ و احساس طعم ترش یا خشکی دهان همراه است.
داروها و تغییرات هورمونی
آنتیهیستامینها، آنتیبیوتیکها، داروهای ضدافسردگی، بارداری و یائسگی میتوانند حساسیت گیرندههای چشایی را تغییر دهند.
بیماریهای عصبی
بیماریهایی مانند پارکینسون و آلزایمر گاهی با اختلال چشایی شروع میشوند و حتی ممکن است قبل از علائم جدیتر ظاهر شوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر تغییر طعم یا بو:
-
بیش از دو هفته ادامه داشت
-
همراه با علائم دیگری مثل ضعف، درد یا کاهش وزن بود
لازم است بررسی پزشکی انجام شود. در بسیاری از موارد، با درمان علت زمینهای، حس چشایی به حالت طبیعی بازمیگردد