به گزارش سلامت نیوز به نقل از وری ول مایند گشتوگذار در شبکههای اجتماعی و مرور صفحات سلبریتیها و اینفلوئنسرها، بیش از هر زمان دیگری شباهت عجیب چهرهها را به نمایش میگذارد؛ بینیهای باریک، فکهای تراشیده، لبهای حجیم و صورتهایی که گویی از یک قالب مشترک بیرون آمدهاند. روندی که به گفته کارشناسان، حاصل گسترش جراحیهای زیبایی، فیلترهای دیجیتال و الگوریتمهای شبکههای اجتماعی است و میتواند پیامدهای نگرانکنندهای برای سلامت روان و تصویر بدن افراد داشته باشد.
در سالهای اخیر، جراحی پلاستیک و روشهای جوانسازی پوست بهسرعت محبوب شدهاند. آمارها نشان میدهد آمریکا در سال ۲۰۲۰ بیشترین تعداد جراحیهای زیبایی را در جهان به خود اختصاص داده و تنها در سال ۲۰۲۱، اعمال زیبایی صورت با رشد ۵۵ درصدی مواجه بوده است. بخش قابلتوجهی از این جراحیها مربوط به افراد میانسال است، اما نکته نگرانکننده، گرایش فزاینده جوانان به اقدامات «پیشگیرانه» مانند بوتاکس برای مقابله با پیری است.
پژوهشگران تأکید میکنند که پیری بخشی طبیعی از زندگی است، اما سلطه تصاویر چهرهها و بدنهای «بینقص» در فضای مجازی، پذیرش این فرایند طبیعی را دشوار کرده است. مقالهای با عنوان «عصر چهره اینستاگرامی» پیشتر به این موضوع اشاره کرده بود که چگونه ویژگیهایی مانند بینی کوچک، لبهای بزرگ، خط فک تیز و گونههای برجسته به استاندارد غالب زیبایی تبدیل شدهاند؛ استانداردی که حتی فیلترهای عکس نیز آن را بازتولید میکنند.
کارشناسان سلامت روان هشدار میدهند که ترویج تنها یک الگوی زیبایی، زمینهساز ناامنیهای گسترده، نارضایتی از بدن و مقایسههای آسیبزا میشود. مطالعات متعدد نشان دادهاند بین استفاده طولانیمدت از شبکههای اجتماعی، تصویر منفی بدن، افسردگی، اضطراب و اختلالات خوردن ارتباط معناداری وجود دارد؛ بهویژه زمانی که کاربران در معرض محتوای مرتبط با ظاهر، تناسب اندام و مدلهای ایدهآل قرار میگیرند.
النا تورونی، روانشناس، میگوید تصویر ضعیف بدن میتواند خطر اختلالات خوردن و حتی بدشکلی بدن را افزایش دهد؛ وضعیتی که فرد را نسبت به ظاهر خود وسواسی کرده و او را به سمت جراحیهای مکرر سوق میدهد. به گفته متخصصان، الگوریتمهای شبکههای اجتماعی نیز با پیشنهاد مداوم محتوای مشابه، این چرخه نارضایتی و مقایسه را تشدید میکنند.
در عین حال، برخی پلتفرمها بهدلیل ترویج محتوای کاهش وزن افراطی و الگوهای ناسالم تغذیه، بهویژه برای نوجوانان، مورد انتقاد جدی قرار گرفتهاند. متخصصان معتقدند وقتی افراد توان مالی جراحیهای زیبایی را ندارند، ممکن است به رژیمهای خطرناک و رفتارهای پرخطر روی بیاورند.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند شبکههای اجتماعی ذاتاً منفی نیستند. جنبش «مثبتانگاری بدن» و حضور اینفلوئنسرهایی که درباره ناامنیها و واقعیتهای بدن خود صادقانه صحبت میکنند، میتواند به افزایش سواد رسانهای و کاهش اثرات مخرب این فضا کمک کند. برخی مطالعات نیز نشان دادهاند در صورت آموزش و حمایت خانواده و مدرسه، نوجوانان میتوانند تأثیر منفی شبکههای اجتماعی بر تصویر بدن را تا حد زیادی کنترل کنند.
متخصصان در نهایت بر این نکته تأکید دارند که بهجای تلاش برای رسیدن به استانداردهای یکنواخت و دستنیافتنی زیبایی، باید بر سلامت، تنوع و پذیرش تفاوتهای فردی تمرکز کرد؛ رویکردی که میتواند از فشار روانی ناشی از مقایسههای دائمی بکاهد و رابطه سالمتری میان افراد و بدنشان ایجاد کند.