فشار گرانی ارز و بازنگری قیمتی در خودروهای کار و تجاری
اقتصاد ایران: بازار خودروهای کار و تجاری ایران در ماههای اخیر بیش از هر زمان دیگری تحتتاثیر تحولات اقتصادی قرار گرفته است؛ تحولاتی که محور اصلی آنها، رشد چشمگیر بهای ارز و تغییر ساختار ارزی کشور است.
ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان
این شرایط، نهتنها فضای تصمیمگیری برای تولیدکنندگان را دشوار کرده، بلکه قدرت خرید مصرفکنندگان را نیز تا حد زیادی کاهش داده و بازار را در وضعیتی شکننده قرار داده است. در این میان، بازیگران اصلی حوزه خودروهای کار و تجاری، ناگزیر از مواجهه با واقعیتهای جدید اقتصادی شدهاند و شنیدههای «دنیای خودرو» حکایت از تغییرات قیمتی جدی در محصولات بهمندیزل دارد.
برآوردها نشان میدهد در صدر افزایش قیمتها کامیونت فورس F38 دوگانهسوز، کامیون فورس ۶ تن و مینیبوس پگاسوس LX هستند؛ سه محصولی که طی سالهای اخیر استقبال خوبی از آنها در بازار حملونقل شهری، بینشهری و ناوگان خدماتی صورت گرفته است. این محصولات بهدلیل قیمت رقابتی نسبت بهسایر گزینهها، تیراژ بالا و خدمات گسترده همواره در کانون توجه خریداران و فعالان حملونقل بودهاند.
پیگیریها حاکی از آن است که بهزودی قیمت مصرفکننده دو مدل کامیونت فورس F38 گازسوز و 6 تن با افزایش نرخ 50 درصدی نسبت به گذشته بهترتیب به قیمت حدودی 2.4 و 4.2 میلیاردتومان خواهد رسید و مینیبوس پگاسوس LX نیز با افزایش قابل توجه دو برابری، با قیمتی احتمالا حدود 10 میلیارد تومان عرضه میشود
گرانی ارز؛ عامل اصلی تغییر معادلات
هرچند در ادبیات رسمی از تکنرخی شدن ارز بهعنوان گامی در مسیر شفافیت اقتصادی یاد میشود، اما آنچه در عمل رخ داده، رشد چشمگیر بهای ارز است که صنعتخودرو را نیز تا حد زیادی متاثر کرده است. بر این اساس ارز تخصیص داده شده که نرخ آن تا مدتی پیش در محدوده ۷۰ هزارتومان قرار داشت، اکنون بهحوالی ۱۳۵ هزار تومان رسیده و عملا هزینه تامین قطعات، مواد اولیه و تجهیزات وارداتی را دوچندان کرده است.
در صنعت خودروهای کار و تجاری، وابستگی به ارز خارجی بهمراتب بیشتر از خودروهای سواری است. پیشرانهها، سیستمهای سوخترسانی، گیربکسها، قطعات الکترونیکی، تجهیزات ایمنی و حتی بخشی از مواداولیه بدنه و شاسی، همگی بهطور مستقیم یا غیرمستقیم بهواردات وابسته هستند. بنابراین افزایش نرخ ارز، نه یک متغیر حاشیهای، بلکه عامل اصلی افزایش قیمت تمامشده این محصولات بهشمار میرود.
خودروهای کار و تجاری چرا زودتر گران میشوند؟
یکی از پرسشهای همیشگی در بازار این است که چرا افزایش قیمت کارخانهای در بخش خودروهای کار و تجاری، معمولا زودتر و محسوستر از خودروهای سواری رخ میدهد؟ پاسخ این پرسش را باید در ماهیت این محصولات جستوجو کرد. خودروهای تجاری، ابزار تولید و کسبوکار محسوب میشوند و قیمت آنها مستقیما بر هزینه حملونقل، لجستیک و در نهایت قیمت تمامشده کالاها اثر میگذارد.
از سوی دیگر، تنوع کمتر سایر تولیدکنندگان در بازار، وابستگی بالاتر به قطعات یا مواداولیه خاص و حساسیت استانداردهای فنی و زیستمحیطی، انعطافپذیری قیمتی این بخش را کاهش میدهد. درنتیجه، خودروسازان تجاری ناچار هستند سریعتر نسبت به تغییرات هزینهای واکنش نشان دهند؛ حتی اگر این واکنش بهصورت تدریجی یا غیررسمی آغاز شود.
کامیونت فورس F38 دوگانهسوز
کامیونت فورس F38 دوگانهسوز یکی از محصولات کلیدی بهمندیزل در بخش ناوگان سبک شهری است. افزایش نرخ ارز، هزینه تولید این کامیونت را بهطور محسوسی افزایش داده و برآوردهای غیررسمی نشان میدهد قیمت جدید این محصول، در محدودهای بالاتر از 2 میلیاردتومان قرار گرفته است.
کامیون فورس ۶ تن؛ میانوزن خوشفروش بازار
کامیون فورس ۶ تن بهمندیزل، یکی از محصولات پرکاربرد در حملونقل نیمهسنگین است که در بخشهای مختلف لجستیک، توزیع کالا و حملونقل منطقهای مورد استفاده قرار میگیرد. افزایش نرخ ارز، در این بخش اثر عمیقتری بر هزینه تولید گذاشته است. شنیدهها در بازار حاکی از آن است که قیمت پایه کارخانهای کامیون فورس ۶ تن، وارد کانال بالای 3 میلیارد تومان شده و با احتساب هزینههای دولتی، قیمت نهایی میتواند با جهشی محسوس، نرخ بیش از 4 میلیارد تومان را تجربه کند. چنین افزایشی، برای بسیاری از خریداران این بخش که اغلب فعالان اقتصادی و ناوگانداران هستند، تصمیمگیری برای خرید را دشوارتر از گذشته کرده است.
مینیبوس پگاسوس LX؛ گزینه جذاب و منحصر به فرد بازار مسافری
مینیبوس LX بهمندیزل، محصولی استراتژیک در حوزه حملونقل عمومی و جابهجایی مسافر بهشمار میرود. با توجه به رشد چشمگیر بهای انواع اتوبوس در چند هفته اخیر، بهنظر میرسد دوباره شاهد اوجگیری مخاطب استفاده از مینیبوس در بازار ایران باشیم؛ قیمت بهصرفه و مصرف سوخت پایین مینیبوس چالشهای اقتصادی کمتری برای رانندگان خواهد داشت.
گمانهزنیها از قرار گرفتن قیمت مینیبوس پگاسوس LX در محدوده نزدیک به 10 میلیاردتومان حکایت دارد.
فشار ارزی به تولیدکننده و احتمال تغییر کرایه حمل بار
آنچه شرایط فعلی را نگرانکننده میکند، فشار همزمان بر دو سوی بازار است. از یک سو، تولیدکنندهای که با رشد چشمگیر هزینهها، کاهش حاشیهسود و دشواری تامین نقدینگی مواجه است و ادامه فروش با قیمتهای قبلی، بهمعنای تحمل زیان و تضعیف توان تولید آن خواهد بود و از سوی دیگر، نوسان نرخ ارز فشار جدی به شرکتهای حملونقل یا دارای ناوگان وارد کرده که این مساله سبب تغییر نرخ کرایه میشود.
این وضعیت میتواند حملونقل را به سمت کاهش تقاضا سوق دهد؛ کاهشی که میتواند سایه بر سر بازار خودروهای کار و تجاری بیندازد. بنابراین، این رکود فراتر از صنعتخودرو، بخش حملونقل و زنجیرهتامین کالا را نیز تحتتاثیر قرار میدهد.
تجربه بازار؛ تکرار یک چرخه آشنا
تجربه سالهای گذشته نشان داده است در شرایط جهش ارزی، تثبیت مصنوعی قیمتها تنها یک راهحل موقت است. دیر یا زود، هزینههای انباشتهشده خود را در قالب افزایش قیمت نشان میدهند. تفاوت امروز با گذشته، شدت و سرعت این تحولات است؛ بهگونهای که هم تولیدکننده و هم مصرفکننده، با فشار همزمان و کمسابقهای مواجه شدهاند. فعالان بازار معتقدند بازنگری قیمتی پیش رو در محصولات شرکتهای مختلف، اگرچه هنوز فراگیر نشده، اما امری اجتنابناپذیر است. این افزایش، احتمالا در سطحی خواهد بود که بتواند بخشی از فشار هزینهها را جبران کند.
انتخابی که انتخاب نیست!
در چنین شرایطی، افزایش قیمت، نه انتخاب مطلوب تولیدکننده است و نه خواست مصرفکننده؛ اما واقعیت اقتصادی، مسیر دیگری باقی نگذاشته است. اگر این روند ادامه یابد، بازار خودروهای کار و تجاری ناگزیر با افزایش قیمت روبهرو خواهد شد؛ چرخهای که مهار آن، نیازمند ثبات اقتصادی و کنترل جدی نوسانات ارزی است.