ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان

به گزارش ایسنا، سگ‌های ولگرد امروزه به یکی از فراگیرترین حیوانات همزیست با انسان در محیط‌های شهری و پیرامونی تبدیل شده‌اند. برآوردها نشان می‌دهند جمعیت این حیوانات در سطح جهان بسیار بالاست و در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، حضور آن‌ها به بخشی جدایی‌ناپذیر از بوم‌شناسی شهری تبدیل شده است. نزدیکی تاریخی انسان و سگ باعث شده این حیوانات به‌راحتی از منابع غذایی، آب و سرپناهی که در شهرها فراهم است استفاده کنند. همین موضوع به افزایش جمعیت آن‌ها و گسترش حضورشان در فضاهای شهری منجر شده است. در کنار این همزیستی، نگرانی‌هایی درباره تأثیر سگ‌های ولگرد بر زندگی روزمره مردم، ایمنی عمومی و محیط‌زیست شکل گرفته که توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است.

اهمیت بررسی این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم سگ‌های ولگرد تنها یک مسئله رفاهی یا شهری نیستند، بلکه می‌توانند پیامدهای گسترده‌تری برای سلامت انسان و حیات وحش داشته باشند. این حیوانات در برخی مناطق به‌عنوان گونه‌های مهاجم شناخته می‌شوند و می‌توانند از راه‌هایی مانند شکار مستقیم، رقابت برای منابع، انتقال بیماری و حتی دورگه‌سازی، به گونه‌های بومی آسیب بزنند. در ایران نیز گزارش‌هایی از تهدید گونه‌های ارزشمند حیات وحش توسط سگ‌های ولگرد وجود دارد. افزون بر این، بیماری‌هایی مانند هاری، دیستمپر و برخی ویروس‌ها می‌توانند از طریق سگ‌ها به حیوانات دیگر و حتی انسان منتقل شوند. از سوی دیگر، حضور سگ‌های ولگرد در شهرها با مسائلی مانند تصادفات جاده‌ای، آلودگی محیطی ناشی از مدفوع، سروصدا و احساس ناامنی در میان شهروندان همراه است. همه این عوامل نشان می‌دهد که بررسی نگرش مردم نسبت به این موضوع، برای طراحی راهکارهای مدیریتی مؤثر، ضروری است.

در همین خصوص، افشین علیزاده شعبانی از گروه محیط‌زیست دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران به همراه سه نفر از همکاران دانشگاهی خود، پژوهشی را درباره نگاه شهروندان به سگ‌های ولگرد انجام داده‌اند. این تحقیق که با تمرکز بر یکی از شهرهای بزرگ کشور انجام شده، تلاش کرده است دیدگاه ساکنان را نسبت به حضور این حیوانات در فضای شهری بررسی کند. پژوهشگران با تکیه بر یک مطالعه اجتماعی و استفاده از ابزارهای آماری، به دنبال آن بوده‌اند که بفهمند عوامل فردی مانند سطح تحصیلات یا داشتن حیوان خانگی چه تأثیری بر نگرش افراد دارد و مردم تا چه اندازه حضور سگ‌های ولگرد را با رفاه خود سازگار می‌دانند.

در این مطالعه، پژوهشگران طی سه ماه با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه‌های رودررو، نگرش ساکنان شهر کرج را ارزیابی کردند. در مجموع ۵۰۰ پرسشنامه تکمیل شد تا دیدگاه‌های طیف متنوعی از شهروندان در نظر گرفته شود. پرسش‌ها به گونه‌ای طراحی شده بود که بتواند نظر افراد را درباره حضور سگ‌های ولگرد، احساس آن‌ها نسبت به این حیوانات و برداشتشان از تأثیر سگ‌ها بر رفاه فردی و شهری نشان دهد. داده‌های به‌دست‌آمده سپس با آزمون‌های آماری تحلیل شدند تا تفاوت‌ها و شباهت‌های نگرشی مشخص شود.

یافته‌های این پژوهش نشان دادند که سطح تحصیلات افراد تأثیر قابل توجهی بر نگرش آن‌ها نسبت به سگ‌های ولگرد ندارد. به بیان ساده، افراد با تحصیلات مختلف دیدگاه‌های نسبتاً مشابهی در این زمینه داشتند و تفاوت چشمگیری میان آن‌ها مشاهده نشد.

در مقابل، داشتن حیوان خانگی عامل تأثیرگذارتری بود. نتایج نشان دادند افرادی که خود صاحب حیوان خانگی بودند، نگرش مثبت‌تری نسبت به سگ‌های ولگرد داشتند. این گروه معمولاً درک همدلانه‌تری از رفتار حیوانات نشان می‌دادند و احساس منفی کمتری نسبت به حضور آن‌ها ابراز می‌کردند.

در بخش دیگری از نتایج، مشخص شد که بسیاری از شهروندان معتقدند حضور سگ‌های ولگرد رفاه آن‌ها را کاهش می‌دهد و علاقه زیادی به حضور این حیوانات در محیط شهری ندارند. این دیدگاه در مجموع نشان می‌دهد که هرچند بخشی از جامعه، به‌ویژه صاحبان حیوانات خانگی، نگرش ملایم‌تری دارند، اما غالب مردم حضور سگ‌های ولگرد را با مشکلات و مزاحمت‌هایی همراه می‌دانند. بر همین اساس، پژوهشگران توصیه کرده‌اند که برای مدیریت بهتر این موضوع، اطلاع‌رسانی عمومی درباره پیامدهای تغذیه سگ‌های ولگرد و اثرات بوم‌شناختی آن‌ها افزایش یابد.

طبق اطلاعات ارائه‌شده در این پژوهش، نگرش مردم بیشتر از آنکه به سطح تحصیلات وابسته باشد، ریشه در ارزش‌ها، باورها و تجربه‌های شخصی آن‌ها دارد. مقایسه نتایج این مطالعه با پژوهش‌های انجام‌شده در کشورهای دیگر نیز بیانگر آن است که دیدگاه‌ها درباره حیوانات ولگرد می‌تواند بسته به شرایط فرهنگی، جغرافیایی و اجتماعی متفاوت باشد. در بسیاری از مطالعات بین‌المللی، همانند این تحقیق، صاحبان حیوانات خانگی نگرش مثبت‌تری نسبت به حیوانات ولگرد داشته‌اند و رفتارهای آن‌ها را قابل‌درک‌تر می‌دانند.

از سوی دیگر، یافته‌ها حاکی از آن هستند که غذارسانی به سگ‌های ولگرد در میان شهروندان رایج است، در حالی که همین رفتار می‌تواند به افزایش جمعیت این حیوانات و تشدید مشکلات شهری منجر شود.

پژوهشگران بر این باورند که افزایش آگاهی عمومی از طریق رسانه‌ها، برگزاری کارگاه‌های آموزشی، آموزش کودکان در مدارس درباره ایمنی و رفتار درست با حیوانات ولگرد و همچنین برجسته‌کردن پیامدهای زیست‌محیطی، می‌تواند نقش مهمی در مدیریت این چالش داشته باشد.

همچنین بر اساس نظر پاسخ‌دهندگان، شهرداری‌ها و پس از آن نهادهای محیط‌زیستی، مسئولیت اصلی مدیریت سگ‌های ولگرد را بر عهده دارند و اجرای قوانین و برنامه‌های منسجم در این زمینه ضروری است.

قابل ذکر است این یافته‌های علمی‌پژوهشی در فصلنامه «محیط زیست طبیعی» وابسته به دانشگاه تهران منتشر شده‌اند؛ نشریه‌ای دانشگاهی که به انتشار پژوهش‌های مرتبط با مسائل محیط‌زیستی، منابع طبیعی و چالش‌های بوم‌شناختی ایران می‌پردازد.

انتهای پیام