استاد جامعهشناسی: تابآوری اجتماعی در گروی ایجاد اعتماد عمومی و امیدآفرینی است
اقتصاد ایران: ایسنا/اصفهان استاد جامعهشناسی دانشگاه پیامنور اصفهان گفت: در مواجهه با چالشهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، تقویت تابآوری اجتماعی در جامعه، بهویژه در میان نسل جوان، امری حیاتی است. این امر نیازمند رویکردی جامع است که شامل ایجاد اعتماد متقابل میان مسئولان و مردم، برنامهریزی اصولی برای امیدآفرینی، حمایت از تولیدات داخلی، تکیه بر ارزشهای اصیل اجتماعی و توسعه پایدار در تمامی ابعاد زندگی میشود.
ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان
علی صلواتی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: تابآوری اجتماعی به معنای ایستادگی در برابر مشکلات، کجفهمیها و بیتدبیریها است. مقاومت، بهعنوان یکی از ارکان اصلی تابآوری میتواند در برابر دشمن خارجی و هم در برابر تهدیدات داخلی، از جمله اقدامات منافقانه و خیانتآمیز که به منافع و اموال عمومی ضربه میزند، تعریف شود. این رویکرد چندوجهی نشان میدهد که تابآوری اجتماعی یک سازوکار دفاعی جامع در برابر چالشهای بیرونی و درونی است.
وی افزود: یکی دیگر از ابعاد حیاتی تابآوری، ایستادگی در برابر تنگناهای ساختاری، بهویژه در عرصه اقتصادی و فرهنگی است. در شرایط فعلی ایران بهصورت نوسانات نرخ ارز و اعتراضات برخی کسبه به سیاستهای ارزی، خود را نشان داده است. دولت در واکنش به این شرایط و در پرتو اطلاعاتی مبنیبر تلاش بازیگران خارجی(بهویژه آمریکا و اسرائیل) برای ایجاد آشوب از این طریق، تصمیم به اصلاح تخصیص ارز ترجیحی گرفت؛ بدین شکل که این ارز به جای تزریق در ابتدای زنجیره تولید، مستقیماً به مصرفکننده نهایی اختصاص یابد. این اقدام، با هدف شفافسازی و جلوگیری از سوءاستفاده، تصمیمی ضروری در مواجهه با مشکلات اقتصادی قلمداد میشود.
استاد جامعهشناس دانشگاه پیامنور اصفهان در ادامه بیان کرد: در حوزه اجتماعی و فرهنگی، چالش تابآوری با مسائلی نظیر گسترش بیحجابی که متأسفانه از سوی برخی فرصتطلبان داخلی با تبعیت از الگوهای غربی پیوند میخورد. این پدیده، بهخصوص در شکل بیحجابی کامل، چالشی جدی تلقی شده و نگرانیهایی را درباره پایمال شدن خون شهدا در مسیر انقلاب ایجاد کرده است. تحلیل کلی نشان میدهد که تابآوری اجتماعی در ایران نیازمند ایستادگی همزمان در برابر فشارهای اقتصادی، توطئههای خارجی و انحرافات فرهنگی داخلی است تا انسجام ملی حفظ شود.
صلواتی ادامه داد: مردم برای حفظ بقا و سلامت روان در مواجهه با فشارهای اجتماعی و اقتصادی به منابع متعددی تکیه میکنند که اصلیترین آنها نهاد خانواده و شبکههای دوستی معتمد است. در کنار این روابط انسانی، منابع معنوی و فکری نقش حیاتی ایفا میکنند؛ مردم همچنان به کتب الهی نظیر قرآن کریم و نهجالبلاغه که حاوی تعالیم حکیمانه حضرت علی(ع) درباره سبک زندگی صحیح است، پناه میبرند و این متون درسی در محافل آکادمیک و دانشگاهی نیز مورد توجه قرار گرفتهاند.
وی تصریح کرد: علاوه بر منابع سنتی و فکری، سخنان رهبر معظم انقلاب بهعنوان یکی از منابع راهبردی برای حفظ سلامت روانی و سیاسی جامعه مطرح است؛ ایشان که سابقه حضور شجاعانه در جبهههای نبرد حق علیه باطل در دوران دفاع مقدس را در کارنامه دارند، براساس مرجعیت دینی و جایگاه رهبری، تلاش میکنند با همراهی نیروهای مؤمن و متعهد، مسیر انقلاب را حفظ نمایند. در کنار این، سخنان علما و روحانیون خیرخواه که در جایگاه مبلغان و مروجان اصول دینی قرار دارند، بهعنوان منابعی برای هدایت و آرامش روانی مردم مورد استناد قرار میگیرد، هرچند که در هر کشوری، نظیر عراق یا ایران، مراجع تأثیرگذار متفاوتی در این حوزه وجود دارند.
ایجاد امید در جوانان از طریق تأکید بر اصل خواستن، توانستن است
این استاد جامعهشناسی دانشگاه پیامنور اصفهان گفت: ناامیدی گسترده، توانایی کنشگری و برنامهریزی آینده جامعه را تحلیل برده است. این پدیده طیفهای مختلف سنی، از کودکان و نوجوانان تا افراد میانسال و کهنسال را در بر میگیرد، اما بیشترین تأثیر را بر جوانان، بهعنوان سازندگان آینده کشور دارد. نسلهای مختلف که بهطور متوسط هر کدام ۱۰ سال در نظر گرفته میشوند، با شیوههای متفاوتی با این ناامیدی مواجه هستند. این ناامیدی میتواند از سوی غربگرایان یا نیروهای داخلی القا شود تا جوانان را نسبت به تواناییهای خود دلسرد کنند. ایجاد امید در جوانان از طریق تأکید بر اصل خواستن، توانستن است و ارزش قناعت بهعنوان بزرگترین سرمایه فردی و گروهی، امری ضروری است. پذیرش زندگی با امکانات متناسب با نیاز واقعی به جای تجملات غیرضروری، میتواند به کاهش فشارهای روانی کمک کند.
صلواتی ادامه داد: جامعه مدنی نقشی حیاتی در امیدآفرینی ایفا میکند. جامعه همواره با فراز و نشیبها و تهاجم فرهنگی روبهرو است که باید با برنامهریزی صحیح از آنها عبور کرد. همانطور که در آیه شریفه قرآن آمده است: إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا(پس همانا با سختی، آسانی است). شعار(ما میتوانیم) که در دولتهای گذشته نیز مطرح بوده، میتواند در دل جوانان امید ایجاد کند. تداوم، وفاق و همدلی در میان گروهها، افراد و ملیتهای مختلف، تحت لوای پرچم سهرنگ ایران، امری حیاتی است. هرچند اختلاف سلیقه وجود دارد، اما نباید وحدت را فدای آن کرد. امید به ظهور حضرت حجت(عج)، رفع مشکلات و تنگناها، همچنین رسوا شدن خائنان و منافقان، از دیگر منابع امیدبخش در جامعه است. مقابله با نقشههای دشمنان و تبدیل تهدیدات به فرصت، راهکاری کلیدی برای عبور از بحرانهاست.
وی افزود: در مواجهه با بحران مزمن، تفاوت نسلها در چگونگی واکنش و آسیبپذیری آنها مشهود است. نسلهای قبل از انقلاب، نسل انقلابی و نسلهای پس از انقلاب هر کدام تجربیات و دیدگاههای متفاوتی دارند. نسلهای دهه ۶۰ و ۷۰ که نزدیک به انقلاب بودند، درک عمیقتری از آن دارند، اما نسلهای بعدی ممکن است رویکردهای متفاوتی را در پیش گرفته و گاهی با بیگدار به آب زدن، مسیر را از اصول دور کرده باشند. آگاهیبخشی در مورد نسلهایی که کمتر به اصول نظام پایبند بوده یا خودرأی عمل میکنند، از طریق آموزش، پژوهش و پذیرش واقعیات اجتماعی، امری ضروری است. فراهم کردن زمینههای تشویقی و تقویتی، برگزاری کارگاههای امیدآفرینی و تشویق به تفکر، میتواند به تقویت تابآوری اجتماعی در میان نسلهایی که نیاز به بازگشت به مسیر اصلی دارند، کمک کند.
استاد جامعهشناسی دانشگاه پیامنور اصفهان گفت: برای تقویت فوری و بلندمدت تابآوری اجتماعی در شرایط کنونی، تمرکز باید بر ایجاد اعتماد متقابل میان مسئولان و مردم باشد. راهکار محوری، همراهسازی مسئولان با دغدغههای ملت و بالعکس است، به نحوی که مسئولان با تکیه بر تخصص، تعهد و ایمان، اعتماد مردم را جلب کنند و مردم نیز در امور مملکتی مشارکت داده شوند؛ این امر میتواند از طریق الگوهایی نظیر شرکتهای تعاونی و نهادهایی مانند همیار پلیس، به شکلی گستردهتر در حوزههای مختلف پیاده شود. این همافزایی نهتنها در تصمیمگیریهای کلان، بلکه در جزئیترین امور نیز کارایی را افزایش میدهد و زیربنای اصلی تقویت تابآوری در برابر چالشها خواهد بود.
صلواتی تأکید کرد: مسئله مهم دیگر، برنامهریزی اصولی برای امیدآفرینی، بهویژه در میان جوانان و نوجوانان، از طریق اجرای مستمر برنامهها است. این امر نیازمند اجرای دقیق مصوبات و دوری از رهاسازی پروژهها در میانه راه است. نهادهای تصمیمگیرنده باید با برگزاری کارگاههای هدفمند، از جمله با عنوان جهاد تبیین در مدارس و دانشگاهها، به بیان و روشنسازی صورت مسائل بپردازند. بهطور خاص، در حوزه اقتصاد، باید بر تولیدات ملی و حمایت از آنها از طریق خرید داخلی تأکید شود، هرچند که کیفیت محصولات داخلی نیز باید همواره مورد بازبینی و تقویت قرار گیرد تا مصرفکننده داخلی ترغیب به حمایت شود؛ این حمایت از تولید، به رونق اقتصادی و گسترش اشتغال کمک میکند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: علاوه بر ابعاد اقتصادی، تکیه بر ارزشها و سنتهای اجتماعی بهعنوان یک میراث فرهنگی ضروری است. در عین حال، باید با روشهای علمی و تحقیقاتی آن دسته از سنتهایی که ممکن است مبتنیبر خرافات یا وهمیات باشند، شناسایی و از رویکردهای مخرب آنها پرهیز کرد. فراهمسازی زمینه برای توسعه پایدار در حوزههایی مانند آموزش و مسکن، برای جلوگیری از کژکارکردی جامعه، امری حیاتی است. در نهایت، دستیابی به سربلندی و موفقیت ملی مرهون سه رکن اساسی است؛ توکل به خداوند، حفظ سلامتی فکری و جسمی و تلاش و کوشش مستمر؛ فقدان هر یک از این عوامل، مانع از تحقق موفقیتهای بلندمدت خواهد بود.
انتهای پیام