ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان

برترین‌ها: دو واکنش از سوی دو چهره مشهور در شبکه‌های اجتماعی، در ساعات اخیر بخش عمده‌ای از بحث‌ها و مجادلات آنلاین را به خود اختصاص داده و بار دیگر نشان داده که فضای افکار عمومی تا چه اندازه ملتهب و حساس شده است. واکنش‌هایی که هرکدام از زاویه‌ای متفاوت، اما با نتیجه‌ای مشابه، یعنی قرار گرفتن در مرکز خشم و انتقاد کاربران، همراه بوده‌اند.

نخستین واکنش متعلق به علی بندری است؛ پادکستر شناخته‌شده‌ای که با برنامه‌هایش یکی از پربازدیدترین پادکست‌های فارسی‌زبان را در سال‌های اخیر تولید کرده است. بندری در اظهارنظری که به‌سرعت دست‌به‌دست شد، مضمونی را مطرح کرد که بسیاری آن را دعوت مردم به «پذیرش شکست» و «سازگار شدن با شرایط موجود» تعبیر کردند. شاید جمله‌بندی دقیق او این نبوده باشد، اما کلیت حرفش از نگاه برخی کاربران چنین معنا شد: این‌که تغییرات بنیادین قابل اتکا نیستند و جامعه باید خود را با وضعیت فعلی وفق دهد.

نکته مهم اینجاست که بندری در این صحبت‌ها مستقیماً مردم را خطاب قرار داده بود؛ لحنی که برای بخشی از مخاطبان نه‌تنها همدلانه تلقی نشد، بلکه نوعی نادیده گرفتن یا کم‌اهمیت جلوه دادن تلاش‌های اجتماعی به نظر آمد. همین مسئله کافی بود تا موجی از واکنش‌های منفی علیه او شکل بگیرد. بندری اگرچه سال‌هاست به‌واسطه لحن خاص، اجرای متفاوت و روایت‌های داستان‌گونه‌اش محبوب شده، اما همواره منتقدانی هم داشته است؛ منتقدانی که او را کم‌سواد می‌دانند و معتقدند روایت‌های تاریخی‌اش مملو از خطا، اغراق یا حتی جعل است. این بار اما آن انتقادهای قدیمی با خشم سیاسی و اجتماعی درهم آمیخت و او به سیبل عصبانیت شمار قابل توجهی از کاربران تبدیل شد؛ کاربرانی که نگاه به زعم آن‌ها سیاه و منفعلانه او به امکان تغییر را برنتافتند. البته نگاه دیگر به صحبت‌های علی بندری این بود که او واقع‌بینانه تحولات را تحلیل می‌کند و هیجان‌زده و آسیب‌زننده به موضوعات نگاه نمی‌کند.

چهره دوم، هدی بیوتی است؛ بلاگر مشهور حوزه زیبایی که فعالیت گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی دارد و سال‌هاست با تبلیغ محصولات مختلف شناخته می‌شود. او در ۲۲ دی‌ماه با انتشار تصویری از آتش و اشاره به «سوریه‌ای و لیبی‌ای شدن ایران» واکنشی نشان داد که به‌سرعت با موجی از واکنش‌های منفی مواجه شد. استفاده از این قیاس‌ها، به‌ویژه در شرایط حساس فعلی، برای بسیاری از کاربران تحریک‌آمیز و نادرست تلقی شد و او را در معرض انتقاد شدید قرار داد.

در پی این واکنش، صحبت از تحریم محصولاتی که هدی بیوتی تبلیغ می‌کند در شبکه‌های اجتماعی بالا گرفت. به‌ویژه در میان ایرانیان خارج از کشور، کمپین‌های غیررسمی برای بایکوت هر آنچه به نام او گره خورده، به‌سرعت شکل گرفت. برای بخشی از کاربران، این تحریم نه‌فقط یک واکنش احساسی، بلکه نوعی کنش نمادین برای پاسخ دادن به مواضعی بود که آن‌ها را نگران‌کننده می‌دانستند. البته درباره هدی بیوتی نظرات دیگری هم هست، مثلا کانال سلبریتی‌مدیا نوشته بود: درباره هدی بیوتی نظرات مثبت هم وجود داره. کانال سلبریتی مدیا نوشته بود: " اینکه هدی بیوتی وسط زامبی لَند (اینستاگرام) چنین استوری زده، حقیقتا شرفش و جیگرش از کل سلبریتی های ما بیشتره"

در مجموع، آنچه از دل این دو ماجرا بیرون می‌آید، فضایی است که در آن همه‌چیز در حال غربال شدن است. به نظر می‌رسد این روزها شمار قابل توجهی از کاربران شبکه‌های اجتماعی در تلاش‌اند به قول خودشان «حساب‌ها را صاف کنند»؛ چه با آن‌ها که دعوت به سازگاری می‌کنند و چه با آن‌ها که از سناریوهای ترسناک سخن می‌گویند. باید دید این موج واکنش‌ها به کجا خواهد رسید و چه تأثیری بر چهره‌های عمومی و نسبت آن‌ها با افکار عمومی خواهد گذاشت.