به گزارش سلامت نیوز به نقل از پیام ما، باز هم یک بحران دیگر؛ اینبار نه به فاصله چند سال، که تنها چند ماه پس از بحرانی که جنگ دوازدهروزه برای گردشگری کشور ایجاد کرد. قطعی اینترنت، لغو پروازها، غافلگیری دوباره نهادهای متولی و بسیاری مسائل تکرارشونده که باز هم بخشهای مختلف گردشگری را تضعیف کرد.
در گفتوگویی کوتاه با «حرمتالله رفیعی»، رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی، به مشکلات دفاتر خدمات مسافرتی در روزهای اخیر که اینترنت و تمامی راههای ارتباطی با داخل و خارج کشور قطع شدهاند، پرداختیم و از آینده گردشگری ایران و دو نمایشگاه پیش رو گفتیم.
او معتقد است این نمایشگاههای داخلی و خارجی در شرایط فعلی آوردهای برای گردشگری ندارند. میتوان گفت تداوم شرایط بحرانی تنها توان موجود گردشگری را تحتتأثیر قرار نمیدهد، بلکه موجب فرصتسوزیها و ازدستدادن توان بالقوه آن نیز میشود.
گردشگری باز هم با یک بحران دیگر مواجه شده و قطعی اینترنت، آنهم در شرایطی که معدود مسافرانی تصمیم سفر به ایران داشتند، شرایط را به چند ماه پیش بازگرداند. ارزیابی شما از وضعیت موجود چیست؟
این روزها نهتنها صنوف گردشگری، که شرایط همه صنوف، شرایط بسیار بدی است. به همین دلیل نارضایتیهایی به وجود آمد و اعتراضات شروع شد. اعتراضات بهحقی هم بود و داشت مسیر خوبی را میرفت، تا جایی که مقامات اعلام کردند حرف معترضان باید شنیده شود. اما روند بهشکلی پیش رفت که باعث شد صدای بسیاری از صنوف خاموش شود. در انجمن ما مطالبات صنفی همواره مطرح بوده و سعی کردیم بدون وارد شدن به جریانات سیاسی مطالبات را پیگیری کنیم. میتوانم بگویم اصناف مختلف بخش گردشگری در حال حاضر بدترین شرایط ممکن را دارند. اما متأسفانه حتی در این شرایط بد هم دولت نیامد کاری را که شدنی است، به طریقی انجام دهد که برخی دفاتر خدمات مسافرتی کمتر آسیب ببینند. البته این نکته را بگویم که من در تمام این سالها منتقد صنفی بودم و قصور دستگاهها را بیان کردهام. در روزهای اخیر هر بار با وزیر گردشگری تماس گرفتم و مشکلی را مطرح کردم، بلافاصله پیگیری کردند و در این شرایط ما را تنها نگذاشتند.
برای اینکه فعالیت بینالمللی دفاتر انجام شود، از وزارت گردشگری درخواست کردیم شرایطی مهیا کنند که دفاتر بتوانند به اینترنت دسترسی پیدا کنند و کارهای ضروریشان را انجام دهند، از نهادهای مربوطه پیگیری کردند و فضایی را در وزارتخانه فراهم کردند که تعدادی از دفاتر بتوانند از امکانات استفاده کنند. وزیر گردشگری به ما قول دادند مشکل اینترنت دفاتر خدمات مسافرتی کلاً حل می شود و ظاهراً قرار است مشکل اینترنت ظرف چند روز آینده بهکلی حل شود.
این مسئله به تابآوری بخش گردشگری برمیگردد، از آبان ۹۸ که برای اولینبار اینترنت قطع شد، این موضوع مطرح بود که یک جایگزین یا راهکاری برای شرایط مشابه بعدی در نظر گرفته شود. اما این اتفاق در این سالها نیفتاد و هر بار با قطعی اینترنت دوباره همان مشکلات و آسیبها تکرار شد. شما پیگیر نبودید یا دستگاهها همکاری نکردند؟
ما بهدنبال این هستیم که یک سامانه مستقل برای گردشگری ایجاد کنیم که در شرایط مشابه بتوانیم از بروز آسیبهای جدی به گردشگری جلوگیری کنیم. از زمان کرونا غیر از آسیبهایی که کرونا به گردشگری زد، بیش از ۵۰ درصد متخصصان و سرمایه انسانی گردشگری را از دست دادیم و هنوز هم نتوانستیم جایگزینی برای آنها داشته باشیم. متأسفانه بعد از جنگ دوازدهروزه هم شرایطی پیش آمد که تیشه به ریشه گردشگری ایران زد. امیدواریم بتوانیم شرایطی را مهیا کنیم که در بحرانهای بعدی اینقدر آسیب متوجه فعالان گردشگری نباشد. اما این موضوع فقط به تلاش ما مربوط نیست، دولت باید پیشنهادات و راهکارها را از ما بپذیرد و راه تحقق آنها را هموار کند. در این چند روز با متخصصان بسیاری در حوزه آیتی تماس گرفتم، به یک راهکار اجرایی خواهیم رسید، اما نهادهایی مثل سازمان تنظیمات مقررات و دیگر نهادهای مربوطه باید این پیشنهادات را بپذیرند تا اجرایی شود. باید باور کنند ما دنبال خبط و خطا نیستیم، دنبال زیادهخواهی هم نیستیم، ما به این مملکت علاقه داریم و اگر پیشنهادی میدهیم، برای پیشرفت کشور است. در این سالها در توان دولت نبود کاری انجام دهد، اگر بود از ۹۸ تا الان کاری انجام شده بود. اما مسئله این است که اصلاً دغدغه این موضوع را ندارند که بخواهند کاری کنند. حتی در اداره امور محوله به خودشان هم ماندهاند. در این شرایط اگر بخش خصوصی پیشنهادی میدهد، حداقل بپذیرند و فضا را فراهم کنند که بخش خصوصی اقدامی انجام دهد. من میتوانم بستری فراهم کنم که در شرایط مشابه آسیب کمتری به گردشگری وارد شود؛ من بهعنوان نماینده بخش خصوصی گردشگری در تلاش برای رسیدن به یک راهکار اصولی در این زمینه هستم، اما به نتیجه رسیدن آن منوط به همکاری دولت است.
در روزهای اخیر در کنار مسائل مربوط به قطعی اینترنت، شاهد افزایش غیرمنطقی نرخ بلیت هواپیما هم بودیم. چرا هر بار در شرایط بحرانی این اتفاق تکرار میشود؟
این روزها یکی از اعتراضات جدی من به وزارت راه و سازمان هواپیمایی کشوری بود. بخشی از فعالیت دفاتر مربوط به صدور بلیت ایرلاینهای داخلی و خارجی است. این اتفاق در سیستمی بهنام «آمادئوس» که بستری است که همه دنیا دارند روی آن فروششان را انجام میدهند، صورت میگیرد. سیستم آمادئوس یک پلتفرم جهانی است که در صنعت گردشگری فعالیت میکند. این سیستم به همکاری بین فروشندگان خدمات گردشگری (مثل هتلها، هواپیماها و اجاره خودرو) و دفاتر و نمایندگیهای گردشگری (آنلاین و آفلاین) کمک میکند تا خدمات بهخوبی ارائه و توزیع شوند. در ایران متولی اصلی این سیستم «ایرانایر» است. اما در زمان قطعی اینترنت، ایرانایر حتی کوچکترین اقدامی در این زمینه انجام نداد. من از طریق وزارت گردشگری اقدام کردم و در وزارتخانه امکانی برای دسترسی به اینترنت برای تعدادی از دفاتر فراهم شد که بتوانند کارشان را در زمان قطعی اینترنت انجام دهند. اما متولی کار وزارت راه و سازمان هواپیمایی کشوری و بهطور خاص ایرانایر است که به سیستم آمادئوس دسترسی دارد. باید امکان فروش بلیت برای تمام دفاتر فراهم شود؛ نهفقط تعدادی پلتفرم خاص. وقتی ارائه در فضایی محدود باشد، تقاضا در آن فضای محدود افزایش پیدا میکند و قیمت غیرمنطقی میشود. ایرانایر نتوانسته وظایف خود را در بستر وبسایت بهدرستی انجام دهد، متولی کاری شده که هیچ ارزشی برای ذینفعان آن قائل نیست، نه تلفنها را پاسخ میدهند و نه به شرایط رسیدگی میکنند. چرا باید بلیت تهران-استانبول ۸۰-۹۰ میلیون تومان باشد؟ بلیت تهران-دبی ۶۰ میلیون تومان؟ علتش همین بیکفایتی است. بستر را بین چند دفتر و پلتفرم محدود کردهاند و فقط آنها اجازه فروش بلیت دارند.
دفاتر ما در این شرایط گرفتارند و نمیتوانند کاری انجام دهند. خواست ما هم خواسته نامعقولی نیست. ایرانایر متولی آمادئوس است و بایست شرایط را برای تمام دفاتر فراهم میکرد که دسترسی به فروش داشته باشند. الان ایرلاینهای خارجی فعالاند، ایرلاینهای داخلی در مسیرهای خارجی نیز فعالاند، دفاتر چطور باید بلیت اینها را بفروشند بدون دسترسی به اینترنت؟ از فرصت قطعی اینترنت استفاده کردند که امکان فروش را محدود کنند به چند پلتفرم و دفتر خاص. همان چیزی که من سالهاست به آن انتقاد دارم. همین مسئله باعث افزایش قیمت بلیت میشود. در مقاطعی قیمت واقعی بلیت هفت میلیون بود، اما تا ۸۰ میلیون فروخته میشد و دلیلش همین وضعیت است. حرف ما این است که اگر قرار بر قطعی اینترنت است، بر بستر همین اینترنت ملی فضا را مهیا کنند که همه دفاتر بتوانند بلیت بفروشند. این کار غیرممکن نیست. اما وزارت راه و سازمان هواپیمایی و ایرانایر قصور جدی دارند در انجام وظایفشان. باید بیایند در این شرایط از مردم عذرخواهی کنند؛ کارشان نابخشودنی است.
در شرایط بحرانی تمرکز بر آسیبهایی است که بر به یک بخش وارد میشود، اما گاهی در این شرایط بیتوجهی به فرصتها باعث میشود فرصتهای خوبی از دست برود. شاید نمایشگاه فیتور اسپانیا میتوانست فرصت مناسبی برای گردشگری ایران باشد که فکر میکنم امسال و با توجه به شرایط داخلی کشور، از دست رفت. امسال بخش خصوصی در این نمایشگاه شرکت میکند؟ نظر شما در مورد حضور ایران در شرایط فعلی در این نمایشگاه چیست؟
نمایشگاه فیتور اواخر هفته در اسپانیا آغاز میشود. تعدادی از دفاتر مسافرتی و شرکتهای ایرانی هم در آن حضور خواهند داشت. هفته گذشته در کانون اتومبیلرانی قرعهکشی غرفهها برای حدود ۱۸ دفتر که از قبل برای حضور در نمایشگاه ثبتنام کرده بودند، انجام شد. بله، ما در نمایشگاه حضور داریم، تمام اقدامات انجام شده، ویزاها صادر شده و هزینهها تأمین شده، اما اینکه توقع داشته باشیم دستاورد و آوردهای از این نمایشگاه داشته باشیم، به نظر من منتفی است. بهتجربه میگویم دستاوردی ندارد؛ چون کشورهایی در نمایشگاه شرکت کردهاند که ایران در بلکلیست سفرشان قرار دارد؛ مشخص است که قرار نیست به ایران بیایند. شاید تنها نکته مثبت این حضور این باشد که پرچم ایران در نمایشگاه باشد و دوستان ما تجربه حضور در این رویداد مهم جهانی را داشته باشند.
معتقدم در شرایط موجود حضور در نمایشگاه فیتور و حتی نمایشگاه گردشگری تهران کاری بیهوده است و دستاوردی نخواهد داشت. با توجه به شرایط موجود الان برای اینکه بتوانیم برای نوروز کاری کنیم، دیر شده؛ شرایط طوری است که نمیشود توقع داشت چرخ گردشگری دوباره و بهسرعت به گردش دربیاید. برای نمایشگاه گردشگری تهران پیشنهاد من این است که تاریخ برگزاری نمایشگاه به اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت موکول شود تا شاید بتوانیم برای تابستان برنامهای داشته باشیم.
بهعنوان کسی که سالها با مسائل بخش خصوصی گردشگری مواجه بودید. در شرایط موجود چه چشماندازی برای گردشگری متصور هستید؟
مسئله این است که امروز گردشگری دیگر تصمیمگیرنده نیست. شرایط در این بخش بهگونهایاست که مدام پسرفت داریم. حتی اگر از چند سال گذشته و اتفاقات آن چشمپوشی کنیم؛ از جنگ دوازدهروزه بهبعد گردشگری ایران روی خوش ندیده است. ما تلاشمان را میکنیم و مأمور به تکلیف هستیم. به آینده هم امید داریم. فکر میکنم اگر مسئولان ما دلسوز مردم باشند، میشود امیدوار ماند. مسئولان بهتر است حرف و مطالبه صنوف را بشنوند و حق صنوف را ادا کنند. این کار شدنی است. اینطور نیست که نشود مسائل را حل کرد. میشود کار را از رانتخوارها و کاسبان تحریم بگیرند و بدهند دست مردم؛ مردم کارها را بهتر انجام میدهند.
من هنوز امید به آینده گردشگری دارم و فکر میکنم اگر متولیان دولتی این حوزه درست رفتار کنند، وضعیت بهتر میشود. من در تمام این سالها مطالبات صنفی فراوانی داشتم که حتی یک موردش شخصی نبوده، همه از روی دلسوزی برای این کشور بوده؛ اما متأسفانه دولت فقط شنیده و هیچ کاری نکرده. بارها گفتیم مالیات به ناحق کمر گردشگری را خرد میکند. بیمه گردنکشی میکند، ایرلاینها جور دیگری لطمه میزنند، اما کسی نشنید و کاری نکرد. حرفهای ما دلسوزانه و کارشناسی است؛ وقتی میشنوند و کاری نمیکنند، لطمه آن را مردم خوردند. در مورد بازار سفر در ماههای آینده فکر میکنم به نوروز امیدی نیست؛ اما برای تابستان امیدوارم با اینکه فعالان گردشگری امسال آسیبهای بسیار سنگینی را تجربه کردهاند، در تابستان آینده شرایطی پیش بیاید که این لطمات جبران شود.